گل صدتوماني‌
1- تاريخچه‌:
تقريباً دو هزار سال قبل در چين بوته‌اي نظر مردم را به خود جلب نمود كه آن را شويو (Sho-Yo) نام نهادند.اين گل بسيار زيبا به مرور زمان در ميان مردم چين مظهر قدرت‌، ثروت و سعادت شناخته شد و بعضي ازگونه‌هاي آن را مانند Paeonia lactifloraبا طلا مي‌سنجيدند. در قرن چهارم ميلادي باغبانان چيني موفق‌شدند صدها واريته از گونه مورد اشاره را كه از نظر رنگ و عطر از تنوع زيادي برخوردار بودند، پديد آورند. باگذشت زمان شهرت اين گل تمام نقاط چين را فراگرفت تا جايي كه لقب گل پادشاه را به خود اختصاص داد.سپس واريته‌هاي اين گونه‌، شاعــران‌، نقاشــان و به طــور كلـي هنرمنـدان را به خود جلب كرد.در اين ايام‌باغبانان اروپايي نيز گونه P. officinalisرا در كليساها مي‌كاشتند و از آن به عنوان گياه دارويي و در رفع سينه‌درد استفاده مي‌كردند. اواسط قرن هجدهم ميلادي P. lactifloraاز چين وارد قاره اروپا شد و بي درنگ‌علاقمندان و پرورش دهندگان گل مشغول به كار شندند و طولي نكشيد كه صدها نوع از اين گل پديد آمد. دراوايل قرن بيستم ميلادي انواع دو رگ گيري شده آن هم به دست مشتاقان گل رسيد.
2- گياه شناسي‌
اين گياه از تيره آلاله Ranunculaceaeاز جنس په‌اونيا (Paeonia) و داراي گونه‌هاي بسياري است‌. برگهاي آن‌بزرگ و مركب و در بعضي از گونه‌ها چند بار بريدگي مشاهده مي‌شود. گلهاي اين گياه ساده‌، كم پر و پرپر است‌و گلهاي آن سفيد، زرد، سرخ و صورتي رنگ مي‌باشد. ارتفاع اين گياه بين 50 تا 120 سانتيمتر و عمر آن 50سال است‌.
3- نياز اقليمي و نوع نگاهداري‌:
گل صدتوماني در برابر سرما مقاوم است‌. خاك آن بايد غني‌، لومي با زهكشي مناسب باشد. اين نبات آفات‌دوست است و فضاي زيادي را اشغال مي‌كند چرا كه از رشد تقريباً زيادي برخوردار است بنابراين به موادغذايي نياز تقريباً زيادي دارد. در مورد اين گياه استفاده از كود كمپوست به مقدار كافي و كود سوپر فسفات به‌مقدار 100 گرم براي هر مترمربع خاك در فصل پاييز ضروري است و زمان پخش كود ازته اوره در اوايل فصل‌بهار و مقدار آن براي هر مترمربع خاك حدود 50 گرم مي‌باشد. كودهاي شيميايي معمولاً از سال سوم به بعددر اطراف بوته در سطح خاك پراكنده و سپس به زير خاك فرو برده مي‌شوند. استفاده از كودهاي فوق علاوه بر
اصلاح خاك‌، باعث گلدهي بيشتر اين نبات مي‌گردد. گل صدتوماني تا زمان گلدهي (ارديبهشت و خرداد ماه‌)به آب نياز زيادي دارد، اين نياز در فصل زمستان كاهش مي‌يابد. بوته‌هاي بزرگ اين نبات به دليل سنگيني آن‌بايد در فصل بهار به قيم بسته شوند.
4- تكثير:
ازدياد گل صدتوماني از طريق بذر، پياز، قلمه و تقسيم بوته انجام مي‌گيرد. در تقسيم بوته كه سهلترين ورايجترين روش ازدياد است و در شهريور ماه انجام مي‌گيرد. بوته‌هايي در نظر گرفته مي‌شوند كه قوي‌،شاداب‌، سالم و حداقل چهار سال عمر داشته باشند. براي تقسيم بوته‌، اطراف آن را با بيل كنده‌، سپس با تكيه‌دادن بوته بر بيل‌، بوته را بلند كرده‌، خاك روي ريشه را مي‌شويند و سپس در محل طوقه‌، بوته را با چاقوي‌تيزي به چندين قسمت دو الي سه جواله وجود داشته باشد. پس از حذف ريشه‌هاي زخمي‌، بوته‌ها به زمين‌اصلي انتقال داده مي‌شوند و در فاصله‌هاي 100 الي 120 سانتيمتري در عمق مناسبي كاشته مي‌شوند.استفاده از مالچ در اولين زمستان پس از كاشت براي محفوظ نگهداشتن بوته جوان از سرماي زمستان توصيه‌مي‌گردد. بوته‌هاي كاشته شده در سال اول معمولاً ريشه كمي دارند ولي در دومين سال‌، رشد سريعتري‌مي‌يابند.
5- بيماريها و آفات‌:
از بيماريهاي معروف گل صدتوماني مي‌توان از سفيدك سطحي (Erysiphe ranunculi) نام برد. قارچ عامل اين‌بيماري بر روي برگها، پوشش آردي سفيدرنگي ايجاد مي‌كند و موجب كاهش جذب نور توسط گياه‌، و درنتيجه باعث نقصان گلدهي‌، شادابي و طراوت آن مي‌گردد. عوامل رطوبت نسبي‌، حرارت و مصرف بيش ازحد كودهاي ازته تاثير فوق‌العاده‌اي بر رشد قارچ دارند. مبارزه شيميايي با اين بيماري و استفاده از قارچ‌كشهاي‌گوگردي به محض مشاهده اولين علائم آغاز مي‌شود و تكرار آن ضروري است‌.
كپك خاكستري Botrytis cinerea يكي از بيماريهاي قارچي است كه به گل صدتوماني آسيب مي‌رساند. قارچ‌عامل اين بيماري در گياه پوشش خاكستري سست و شكننده‌اي به وجود مي‌آورد. براي مبارزه با اين بيماري‌،استفاده از قارچ‌كشهاي مسي توصيه مي‌گردد. از آفات معروف اين گل مي‌توان از كنه پياز و غده Rhizoglyrnusechionpus، شته‌ها و شپشكهاي آردآلو نام برد.
6- انواع گل صدتوماني‌
معروفترين گونه اين گل به گل صدتوماني بوته‌اي P. lactifloraمعروف است كه خود داراي گلهاي ساده وپرپر به شرح زير مي‌باشند.
الف - گل صدتوماني بوته‌اي ساده‌:
از معروفترين واريته‌هاي اين گونه مي‌توان از Jaan Van و Duerer و Carrare و Leeuwen نام برد كه اندازه آنها80 تا 90 سانتيمتر است‌. زمان گلدهي آنها اواخر خرداد و رنگ آنها سفيد با پرچمهاي زرد رنگ است‌. درصورتي كه انواع Hari Ai و Torpilleur و Nin Granat بين 80 تا 100 سانتيمتر قد دارند و گلهايشان قرمزرنگ است‌.
ب - گل صدتوماني بوته‌اي پرپر:
از معروفترين واريته‌هاي اين دسته مي‌توان از Festiva maxima با 100 سانتيمتر قد و گلهاي سفيد با لكه‌هاي‌قرمز و Martha bulloch با 100 سانتيمتر قد و گلهاي قرمز رنگ نام برد.
از انواع هيبريد گل صدتوماني كه زمان گلدهي آنها معمولاً اوايل خرداد ماه مي‌باشد مي‌توان به Seraphim با60 سانتيمتر قد و گل ساده با پرچمهاي قرمز و Chocolate soldier با 80 سانتيمتر قد و گلهاي نيمه پرپركوچك قرمز رنگ اشاره كرد.